top of page
Marijan Detoni. Ljudi sa Sene_0.58411600 1711362884.jpg

Asocirajući na karakteristike grafičkog medija, pojmovi rez, linija, otisak pre svega upućuju na širinu njihovih potencijalnih značenja: kao gesta kritičke intervencije i zasecanja u tkivo društvene stvarnosti, kao istorijskog kontinuiteta angažovanih umetničkih praksi, kao materijalnog traga i osećanja vremena u kojem je umetnost aktivni činilac, interpretator i korektiv društvenih zbivanja.

Rez-linija-otisak

Autori: Mišela Blanuša, Miroslav Karić

MUZEJ SAVREMENE UMETNOSTI, BEOGRAD

Izložba Rez – linija – otisak nastala je kao rezultat studijskog rada sa umetničkim delima iz kolekcije Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, koja su postavljena u svojevrsnu tematsko-interpretativnu relaciju i dijalog sa savremenim umetničkim praksama. Sam naziv izložbe upućuje na fenomen grafičkog medija koji u periodu između dva svetska rata u Kraljevini Jugoslaviji postaje sve zastupljeniji u radovima umetnika, koji su u jednostavnosti i vizuelnoj snazi grafike, kao i njenim mogućnostima multiplikovanja, prepoznali potencijal za direktniji kritički stav o društveno-političkoj realnosti, neposredniju komunikaciju sa širokim masama i bržu distribuciju angažovane poruke. Pozicija umetnika kao saborca u borbi za bolji i pravedniji svet označila je promenu u percepciji uloge umetnosti u društvu i otvaranje ka različitim formama umetničkog udruživanja, kolektivnog delovanja i ideološkog povezivanja sa radničkim i političkim revolucionarnim pokretima. Skoro vek kasnije, socijalno angažovana umetnost kraja treće i četvrte decenije XX veka, u radu pojedinih domaćih savremenih umetnika aktivnih i na internacionalnoj sceni, predstavlja referentno polje idejnih i formalno-stilskih polazišta i mogućnost da iz rakursa određenog iskustva prošlosti kritički promišljaju aktuelne lokalne i globalne društveno-političke okolnosti. Izložba Rez-linija-otisak je imala za cilj da reaktuelizacijom u mnogo čemu posebnog i ne tako često prezentovanog segmenta umetničkog nasleđa međuratnog perioda na ovdašnjim prostorima pokaže na koji način današnje umetničke prakse promišljaju vitalnost i izražajnost grafičkog medija uključujući njegove premise u istraživačke procese, likovno-vizuelne prosedee čak i u pristupe u okviru izvođačkih umetnosti. Takođe, cilj je bio osmisliti za stručnu i širu javnost postavku koja će otvoriti prostor dinamičkih uodnošavanja umetničkih pozicija, iskaza, tema i narativa ujedninjenih angažovanim, kritičkim glasovima prema kontekstima vremena kojima su dela nastajala ili kojima pripadaju ispitijući njihovu transformativnu snagu u pogledu društvenih promena. Paralelno sa izložbom tematsko-problemski sadržaji su razvijani i kroz prateću didaktiku, diskurzivne programe, katalog sa studijskim tekstom a o relevantnosti istraživačkog poduhvata svedoči interesovanje publike.

Značaj projekta

Izložba Rez – linija – otisak nastala je kao rezultat studijskog rada sa umetničkim delima iz kolekcije Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, koja su postavljena u svojevrsnu tematsko-interpretativnu relaciju i dijalog sa savremenim umetničkim praksama. Sam naziv izložbe upućuje na fenomen grafičkog medija koji u periodu između dva svetska rata u Kraljevini Jugoslaviji postaje sve zastupljeniji u radovima umetnika, koji su u jednostavnosti i vizuelnoj snazi grafike, kao i njenim mogućnostima multiplikovanja, prepoznali potencijal za direktniji kritički stav o društveno-političkoj realnosti, neposredniju komunikaciju sa širokim masama i bržu distribuciju angažovane poruke. Pozicija umetnika kao saborca u borbi za bolji i pravedniji svet označila je promenu u percepciji uloge umetnosti u društvu i otvaranje ka različitim formama umetničkog udruživanja, kolektivnog delovanja i ideološkog povezivanja sa radničkim i političkim revolucionarnim pokretima. Skoro vek kasnije, socijalno angažovana umetnost kraja treće i četvrte decenije XX veka, u radu pojedinih domaćih savremenih umetnika aktivnih i na internacionalnoj sceni, predstavlja referentno polje idejnih i formalno-stilskih polazišta i mogućnost da iz rakursa određenog iskustva prošlosti kritički promišljaju aktuelne lokalne i globalne društveno-političke okolnosti. Izložba Rez-linija-otisak je imala za cilj da reaktuelizacijom u mnogo čemu posebnog i ne tako često prezentovanog segmenta umetničkog nasleđa međuratnog perioda na ovdašnjim prostorima pokaže na koji način današnje umetničke prakse promišljaju vitalnost i izražajnost grafičkog medija uključujući njegove premise u istraživačke procese, likovno-vizuelne prosedee čak i u pristupe u okviru izvođačkih umetnosti. Takođe, cilj je bio osmisliti za stručnu i širu javnost postavku koja će otvoriti prostor dinamičkih uodnošavanja umetničkih pozicija, iskaza, tema i narativa ujedninjenih angažovanim, kritičkim glasovima prema kontekstima vremena kojima su dela nastajala ili kojima pripadaju ispitijući njihovu transformativnu snagu u pogledu društvenih promena. Paralelno sa izložbom tematsko-problemski sadržaji su razvijani i kroz prateću didaktiku, diskurzivne programe, katalog sa studijskim tekstom a o relevantnosti istraživačkog poduhvata svedoči interesovanje publike.

Preporuka: Jelena Perać

naslovna.Rez_0.17825900 1711363111.jpg

Izložba Rez – linija – otisak koja je održana u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu u periodu od 13. aprila do 25. septembra predstavila je oko 100 umetničkih ostvarenja najpoznatijih stvaralaca iz muzejske kolekcije: Đorđa Andrejevića Kuna, Marijana Detonija, Sergija Glumca, Prvoslava Pive Karamatijevića, Mirka Kujačića, Otona Postružnika, Maksima Sedeja, Bratislava Stojanovića, Đurđa Teodorovića, Antuna Zupe a od savremenih umetnika radove Vladana Jeremića i Rene Redle, Siniše Ilića, Bojana Đorđeva, Darinke Pop-Mitić, KURS (Miloš Miletić i Mirjana Radovanović), Milice Ružičić i Nikole Radosavljevića. Izložba je svečano otvorena 13. aprila uz prisustvo preko 350 posetilaca. Do 25. septembra izložbu je videlo preko 20.000 posetilaca.

http://gofile.me/5jJlG/QU8GzE283

Darinka Pop Mitic.postavka_0.02698900 1711363243.jpg

Postavka izložbe je realizovana na dva nivoa Muzeja obuhvatajući radove različitih medija i izraza od grafičkih listova, crteža, preko akvarela, objekata do instalacija, videa i performansa koja su pratila proširena objašnjenja o izloženim delima iz muzejskih zbirki i savremenih umetnika. Kroz dva paralelna vremenska toka izložba je koncipirana kao prostor uodnošavanja istorijskih i savremenih primera umetničkih praksi i pozicija povezanih kritičkim stavom prema socio – političkim okolnostima vremena kojem su pripadale ili kojem pripadaju i pronalaženju vidova artikulisanja društvene i političke borbe.

http://gofile.me/5jJlG/7FaUnqLcK

Istorijski deo_0.14475600 1711364459.jpg

Kako je izložba koncipirana kroz dijalošku relaciju istorijskih i savremenih primera društveno angažovane umetnosti okosnicu su činila dela iz muzejskih zbirki pre svega socijalna grafika sa kraja treće i četvrte decenije XX veka. U postavci su se našli listovi iz grafičkih mapa najistaknutijih protagonista pomenutog perioda: mapa „Krvavo zlato“ Đorđa Andrejevića Kuna, „Cvijetovi mašte“ i „Ljudi sa Seine“ Marijana Detonija, “Metro” Sergija Glumca, “Zemlja” Prvoslava Pive Karamatijevića, “Ribari” Mirka Kujačića, “16 linoreza” Otona Postružnika, “Predgrađe” Maksima Sedeja, “Građevina” Bratislava Stojanovića, “Tamne varijacije” Antuna Zupe. Izložene su i tri slike “U ćeliji” Đorđa Andrejevića Kuna, "Ribari" Mirka Kujačića i “Odmor” Đurđa Teodorovića koje su zajedno grafičkim mapama bile ispraćene i tekstualnim objašnjenjima u kojima je publika imala priliku da sazna nešto više o samim delima ali i o delovanjima pomenutih umetnika od kojih su neki bili članovi važnih umetničkih grupa “Zemlja” i “Život” koje su bile aktivne u Zagrebu i Beogradu.

http://gofile.me/5jJlG/rseKKPT3S

savremeni segment.naslovna_0.08613700 1711365464.jpg

Jedna od koncepcijskih premisa izložbe bila je sagledavanje savremenih umetničkih pozicija na domaćoj likovnoj sceni koje donose aktivno kritičko promišljanje vremena u kom živimo, kako lokalnih prilika tako i konteksta koji odražavaju globalne sociopolitičke procese. Adresiranje aktuelnih tema vezanih za različite aspekte neoliberalne stvarnosti na egzistencijalnom, i društvenom planu čini neizbežnom reaktuelizaciju ovdašnjeg nasleđa kritičkog realizma tridesetih godina prošlog veka, koje će lokalnim savremenim umetnicima neretko služiti kao referentno polazište u radovima. Na izložbi su bili predstavljeni domaći umetnici, aktivni takođe na internacionalnoj sceni, čija su izložena dela bila direktna tematska interpretacija grafičkih mapa i slika iz muzejske zbirke ili su na druge načine referisala na prakse i društveno umetničke angažmane umetnika iz međuratnog perioda. Radovi su realizovani kroz različite medije od grafike, crteža, akvarela, preko objekata, instalacija, videa do performansa, dok je publika kroz prateća tekstualna objašnjenja mogla saznati više o pojedinačnim tematskim istraživanjima kojima se umetnici bave.

http://gofile.me/5jJlG/iLP2QhTxb

katalog_0.48698400 1711111402_0.67742000 1711282768_0.04505700 1711365605.jpg

Za izložbu Rez – linija – otisak su urađeni dvojezični deplijan i katalog u tiražima od 1000 i 500 primeraka. U deplijanu koji je publika imala priliku da koristi do izlaska kataloga iz štampe pored kraćeg uvodnog teksta o konceptu izložbe nalazili su se i kraći opisi kao i katalog izloženih dela. Sadržaj kataloga izložbe čine: uvodni studijski tekst kustosa izložbe Mišele Blanuše i Miroslava Karića u kojem su detaljno dati uvidi u istorijske kontekste nastanka dela iz muzejskih zbirki, razvoja grafičkog medija na ovdašnjim prostorima i pojedinačnih praksi umetnika u periodu između dva svetska rata kao i uvidi u savremene društveno – političke okolnosti i tematsko-problemske sadržaje kojima se u svojim radovima bave današnji umetnici i umetnički kolektivi; fotodokumentacija postavke i spisak izloženih dela.

Katalog

http://gofile.me/5jJlG/nhn7Pg1CL

vodenja.naslovna_0.86169800 1711370909.jpg

Tokom izložbe organizovani su različiti formati javnih i stručnih vođenja kao i razgovora sa domaćim savremenim umetnicima. Stručna i šira publika je imala priliku da se upozna sa koncepcijom izložbe, društveno-političkim i istorijskim kontekstom treće i četvrte decenije XX veka, lokalnim umetničkim zbivanjima kao i temama kojima su se umetnici u međuratnom razdoblju bavili a koji su se ticale od svakodnevice urbanih i ruralnih sredina, društvene margine, mukotrpnog života radništva, klasne raslojenosti, sve prisutnijeg otuđenja pojedinca u procesima modernizacije velikih gradova do tada rastuće militarizacije i klerikacije društva. Razgovor sa savremenim umetnicima bio je prilika da se iz prve ruke sazna više o izloženim radovima ali i o širim delovanjima autora/ki koji kroz različite akcije, diskurzivne formate i direktan rad sa zajednicama tematizuju pitanja socijalne, političke, ekonomske i kulturne nejednakosti, otuđenja javnog i kolektivnog prostora i dobara u korist privatnog ili korporativnog kapitala, istorijskog revizionizma, rastuće ekološke i klimatske krize.

http://gofile.me/5jJlG/GH5MyELdP

Screenshot_Lj.Cinkul.Politika_0.95216700 1711370909.jpg

Iz niza medijskih objava izdvajamo citate: iz teksta „Rez – linija – otisak u Muzeju savremene umetnosti Beograd“ Branislava Vujačića objavljenog na web portalu www.casopiskus.rs “…ova izložba efektno spaja prošlost sa modernim, u cilju svojevrsne rekontekstualizacije niza gorućih socio-političkih problema koji ni do danas nisu uspešno rešeni.” “Ta intermedijalnost izložbe Rez – linija – otisak ne samo da predstavlja važan pokazatelj vitalnosti ovih raznorodnih umetničkih praksi, već i krunski dokaz da ove različite artističke modalitete povezuje ne samo određeni estetski, već, pre svega, i etički afinitet, neosporan angažovani kvalitet i programska potreba da se ostvare jasni politički ciljevi.” Iz teksta Ljiljane Ćinkul “Budućnost prošlosti”, Politika “Postavka je pažljivo strukturisana, a sa ovom istorijskom građom otvoren je svojevrsni kanal komunikacije koji se često ostvarivao na inicijalnom planu”. “U grafici je još jednom istaknuta njena umetnička, medijska i vremenska vitalnost, a svojom koncepcijom izložba „Rez – linija – otisak” je i u savremenoj kritičarsko-umetničkoj praksi istakla.”

Politika

https://www.casopiskus.rs/rez-linija-otisak-u-muzeju-savremene-umetnosti-u-beogradu/

Screenshot-web.portal.KUS_0.41393700 1711371493.jpg

O izložbi Rez – linija – otisak izveštavali su gotovo svi štampani mediji, web portali posvećeni kulturnim dešavanjima, kao i Radio televizija Srbije. Medijske objave su bile u formi najava otvaranja izložbe, pratećih programa, intervjua sa kustosima, kritičkim prikazima. U prilogu je preko pedeset medijskih objava o izložbi.

SEECult

http://gofile.me/5jJlG/nOJqYfHL5

RTS prilog Rez linija otisak _0.10174500 1711369815.jpg
naslovna.deciji klub_0.43447800 1711370145.jpg

U periodu od 23. aprila do 17. septembra 2023. godine, održano je devet radionica u okviru Dečijeg kluba Muzeja savremene umetnosti. Radionice su održavane nedeljom u dve grupe – prva grupa za decu mlađeg uzrasta (od 7 do 11 godina), održavana je od 11 do 13 časova, a druga grupa za decu starijeg uzrasta (od 11 do 14 godina) od 13 do 15 časova. Radionica koja je u fokusu imala izložbu „Rez-linija-otisak“. održana je 11. juna pod nazivom „Da mogu da promenim svet“. Takođe, radionica se sastojala od dva međusobno povezana segmenta. Prvi deo radionice podrazumevao je vođenje kroz izložbu u formi razgovora sa učesnicima sa ciljem njihovog upoznavanja sa temom i uvođenje u drugi deo radionice, koji je bio osmišljen u vidu praktičnih zadataka. U prilogu dostavljamo radove nastale tokom radionice posvećene izložbi “Rez – linija – otisak”.

http://gofile.me/5jJlG/HOBGfS500

bottom of page